Veerkracht ontwikkelen

april 13, 2016 in Uncategorized

veerkracht

Door Els Pronk – Wat zou het heerlijk zijn als we onze kinderen zo konden grootbrengen, dat ze geen tegenslagen, hindernissen en teleurstellingen tegenkomen in hun leven. Geen verkeerde liefdes, nooit gepest worden, niet zakken voor examens, geen ziektes. Dat zou ik wel willen! Helaas weet ik dat dit nooit werkelijkheid zal worden. Onze kinderen krijgen hun eigen mislukkingen en dalen te verwerken. Wat we dan wel kunnen doen? We kunnen ze veerkracht meegeven, waardoor ze die moeilijkheden beter aankunnen, eerder overeind veren en weer verder gaan.

Het gaat er niet om dat onze kinderen niet omvallen, het gaat erom hoe ze weer overeind komen.

 

Wat is veerkracht?

Martin Luitjens gebruikt in zijn boek ‘Veerkracht ontwikkelen’ het speelgoedtuimelaartje als voorbeeld. “Je kon nog zo je best doen om het poppetje uit evenwicht te brengen, door het lage zwaartepunt of een veermechanisme kwam het snel weer op de been. Zou het niet mooi zijn om niet alleen in het spel, maar ook in het echte leven over zo’n veermechanisme te beschikken? Na tegenslagen of mislukkingen niet gebroken op de grond blijven liggen, maar opveren en vol vertrouwen en kracht de toekomst tegemoet zien?”

Dit vermogen om op te veren, hebben we voor een deel al in ons (is het je wel eens opgevallen hoe vaak baby’s in de box proberen om te staan, voor het echt lukt?) en we kunnen dat ook nog verder ontwikkelen. Hoe?

 

Het zwaartepunt verzwaren

Het vinden en laten groeien van je talenten is het eerst dat daarbij helpt. Talenten zitten namelijk in het zwaartepunt van de tuimelaar! Weten wat je waard bent, geeft zekerheid, maakt dat je minder snel wankelt en uit evenwicht raakt. Het is niet voor niks dat we van kinderen met veel zelfvertrouwen zeggen dat ze stevig in hun schoenen staan.

 

Blij zijn, plezier hebben, spelen

Wat heeft dat nou met veerkracht te maken? Alles! Barbara Fredrickson heeft veel onderzoek gedaan naar positieve emoties. Een belangrijke uitkomst is, dat we bouwen aan veerkracht als we ons blij en gelukkig voelen. We kunnen dan moeilijke situaties beter aan. Niet alleen op de korte termijn, maar we leggen zelfs een voorraadje ‘veerkracht’ aan voor de toekomst! Activiteiten waar je je talent in kwijt kunt, maken dat we ons blij voelen. Daarmee is doen waar je talent voor hebt, van groot belang voor het bouwen aan veerkracht. Onze ‘echte kleuterjuffen’ weten heel goed dat spelen heel goed is voor kinderen.

 

Emoties in balans

Gevoelens kunnen kinderen overspoelen, zo groot zijn dat ze kinderen helemaal uit evenwicht brengen. Voelen is belangrijk! Alles wat je voelt klopt. En het kan ook zo zijn dal je gevoelens opkropt en dat ze dan op een moment je volledig overspoelen. Het helpt kinderen om meer in balans te zijn als ze hun emoties beter kunnen reguleren.

 

Mensen om je heen, je kring

Uit evenwicht raken, omtuimelen en dan weer opkrabbelen hoef je niet alleen te doen. Mensen die om hulp vragen aan hun omgeving zijn veerKRACHTige mensen. Het getuigt van veerKRACHT als je om ondersteuning vraagt. We kunnen onze kinderen dus leren en voordoen hoe helpend het is als je om hulp vraagt. Het is natuurlijk ook een goed idee om met je kind rond te kijken in de eigen kring, of je daar veerkrachtige mensen ziet. Hoe doen zij het? Wat kun je van ze leren? Wat doen zij anders? Zo bouw je ook aan veerkracht. Na-apen mag!

 

Doen wat werkt

Wat heb je een vorige keer gedaan toe je uit evenwicht raakte, toen je omkukelde? Wat heeft toen geholpen om weer overeind te komen? Ga dat doen! Als het de vorige keer hielp om ‘s avonds na het eten met je kind te gaan voetballen? Doe dat dan weer! Hielp het de vorige keer toen je kind met opa een dagje op stap ging? Regel het!

 

 

tuimelaarHoe leren we onze kinderen om makkelijker op te veren bij tegenslag?

Bij kinderen werken we niet heel bewust aan veerkracht. We doen natuurlijk niet een lesje veerkracht op school of thuis. Veerkracht groeit door ervaringen die  kinderen tegenkomen en die ze als een succes ervaren hebben. We leren namelijk van onze successen. De meeste kinderen hebben veel veerkracht, dat hoort bij jonge kinderen.  Het helpt om dat te benoemen, zodat de kinderen zich daar ook van bewust worden. In onze herinnering blijft het namelijk vaak langer hangen als het moeilijk was om op te staan. De momenten dat we snel weer overeind kwamen,ons niet op de kop lieten zitten, gewoon weer verder gingen, slaan we veel minder goed op. Dat kostte ook niet zoveel moeite en bracht ook minder negatieve emoties met zich mee. Bewust worden van wat al wél lukt, werkt in het geval van veerkracht heel goed.

  • “Wat me opvalt is dat toch vrij snel weer doorgaat, als het moeilijk is.”
  •  “Dit was wel een flinke tegenvaller. Hoe is het je gelukt om zo snel weer verder te gaan?”
  •  “Je liet je gelukkig niet uit het veld slaan, je ging al heel snel weer door.”

Wat kinderen nodig hebben, is dat wij als ouders of begeleiders hen bewust maken van hun eigen veerkracht.

 

Na een aantal gesprekken, kom ik vaak tegen dat het beter gaat met een kind, of beter met wat ze graag anders wilden. Daar ben ik natuurlijk ook naar opzoek, want daar zit de groei! Als ik ze dan vraag hoe dat komt, dan weten ze het eigenlijk niet. Juist daar valt veel te winnen. Want het is van belang om je te realiseren dat de dingen niet vanzelf anders gaan. Dat jij waarschijnlijk iets anders hebt gedaan, of misschien heb je juist iets geláten. En wat is dat dan? Als we bij onze kinderen daarop doorvragen, gaan ze beter begrijpen dat het hun eigen inspanning en nieuwe vaardigheden zijn, die gemaakt hebben dat het nu anders is verlopen.

 

“Als we aan tafel zitten met zijn ouders en de juf, vertelt Niek, dat het veel beter gaat in de pauzes. En meteen daarna vertelt hij dat het in de klas nog helemaal niet goed gaat. Onmiddellijk ben ik nieuwsgierig. Want wat gaat er beter, en hoe komt dat? (wat er nog niet goed gaat, doen we later ;-)) Als ik hem er naar vraag, heeft hij geen idee. Hij lijkt te denken dat het door de anderen komt, of misschien is het gewoon toevallig? Maar ik niet. Ik wil graag weten wat hij nu anders doet? En hoe reageren de anderen daar dan weer op? Zijn juf weet het wel. “Hij kan veel beter zien of het expres of per ongeluk is”, zegt ze. “En als het per ongeluk is, gaat hij gewoon door met het spel dat ze aan het spelen zijn. Als het expres is, komt hij het nu vaker tegen mij zeggen en dan gaan we er samen naar toe.” Oh ja, dat doe ik, zie ik Niek denken! Dus het was geen toeval, het is mijn inspanning, mijn verandering.”

 

Kinderen hebben van ons nodig dat we met ze onderzoeken wat hun eigen bijdrage is. Wat kunnen wij ook doen, is onze kinderen ondersteunen als het moeilijk is. Hoe kun je dat doen:

  •  Door op zoek te gaan naar een talent dat ze op dat moeilijke moment kunnen inzetten.
  •  Door samen iets te doen waar je kind blij van wordt.
  •  Door rond te kijken in de vriendenkring, wie er mag helpen, of wie je graag wat vaker op zoekt in die moeilijke tijd.
  •  Door een goede uitweg te zoeken voor de emoties die er bij los komen. Hier komen we verderop ook nog op terug.

 

Wat kun je er mee?

In zijn boek vertelt Martin Luitjes dat ongeveer één op de drie mensen over zoveel veerkrachtvermogen beschikt dat hij goed kan dealen met ingrijpende gebeurtenissen en ongunstige omstandigheden. We weten nu dat we veerkrachtvermogen kunnen ontwikkelen. Laten we dat doen, zodat onze kinderen beter kunnen omgaan met moeilijke situaties die ze misschien gaan tegenkomen in hun leven.

 

Bron: Martin Luitjes & Ulrich Siegrist, Veerkracht ontwikkelen, 2014, Van Duuren  Psychologie